Wanneer een leraar uitvalt en gaat re‑integreren, krijgen scholen regelmatig het advies om te starten met aangepaste werkzaamheden. Denk aan aangepaste uren, tijdelijk geen verantwoordelijkheid dragen, werken in een prikkelarme omgeving of beginnen met lichte taken buiten de klas. Dit zijn waardevolle en veelgebruikte adviezen, maar binnen het onderwijs blijken ze in de praktijk regelmatig moeilijk uitvoerbaar.
We zien dagelijks hoe dit schuurt. Niet omdat scholen niet wíllen meewerken aan herstel, maar omdat standaardadviezen in het onderwijs vaak vragen om een zorgvuldige vertaling naar de praktijk. Het onderwijs biedt nu eenmaal beperkte ruimte voor alternatieve taken of stille werkplekken. Dat geldt zeker niet voor een functie waarvan het grootste deel bestaat uit één kern: voor de klas staan.
In dit artikel laten we zien waarom aangepaste werkzaamheden bij re‑integratie van leraren zo’n uitdaging vormen, hoe scholen hiermee worstelen en vooral: hoe scholen hier aantoonbaar, zorgvuldig en in samenwerking met de verzuimadviseur en bedrijfsarts invulling aan kunnen geven.
Waarom aangepast werk voor leraren zo ingewikkeld is
Een leraar kan zijn of haar functie niet makkelijk opdelen in “lichte” en “zware” taken. Je kunt een klas niet halveren, een les niet voor 30% geven of de verantwoordelijkheid maar een beetje dragen. Wat wij bijvoorbeeld in de praktijk horen: “Een leerkracht hoort nou eenmaal voor de groep. We hébben niet genoeg alternatieve taken om een volledig rooster mee te vullen.”
Lerarenrollen bestaan onder andere uit: lesgeven, orde houden, begeleiden, signaleren, continu schakelen en aanwezig zijn in een drukke, dynamische omgeving. Maar ook ándere veelvoorkomende adviezen vragen in het onderwijs om nadere uitwerking:
- “Tijdelijk geen verantwoordelijkheid dragen”
Maar in de praktijk heb je als leraar eigenlijk altijd verantwoordelijkheid: voor leerlingen, veiligheid of leerproces. Zelfs meelopen kan verantwoordelijkheid met zich meebrengen. - “Start met lichte werkzaamheden”
Maar lichte werkzaamheden zijn vaak incidenteel, versnipperd of onvoldoende om structureel uren mee te maken. - “Begin taken zonder werkdruk”
Maar onderwijs kent nauwelijks werkdrukvrije taken. Alles staat in dienst van de week, de planning en de groep. - “Start op een rustige werkplek”
Maar scholen hebben zelden structurele stille ruimtes.
Het onderwijs is daarmee een sector waarin standaard re‑integratieadviezen op zichzelf waardevol zijn, maar bijna altijd maatwerk en vertaling vragen naar de specifieke schoolcontext.
Het gaat niet alleen om prikkels, er zijn veel méér knelpunten
Om het beeld completer te maken zijn naast prikkelintensiteit, dit de knelpunten die wij dagelijks horen:
- Taken zijn cyclisch en tijdsgebonden
Veel werk in het onderwijs komt op vaste momenten terug: rapportages, oudergesprekken, toetsweken. Dus ook al wíl je passend werk creëren, de timing werkt vaak tegen. - Veel taken vereisen aanwezigheid in de groep
Zelfs ondersteunende taken vragen zicht op de leerling en interactie. Denk aan: leerlingvolgsystemen bijhouden, signaleringsgesprekken voeren en handelingsplannen opstellen. - Teamdynamiek raakt snel uit balans
Als één leraar aangepast werk krijgt en minder in de klas staat, neemt een collega het over, vaak bovenop het eigen werk, wat kan leiden tot werkdruk. Dit vraagt om zorgvuldige afwegingen en heldere communicatie binnen het team. - Lesvoorbereiding is niet altijd zinvol zonder klas
Het is mogelijk om lesvoorbereidingen te doen, maar zonder het daadwerkelijk uitvoeren ervan levert het weinig op en voelt het voor de medewerker zinloos of afstandelijk. - Praktisch gebrek aan tijd bij leidinggevenden
Passend werk organiseren kost tijd: afstemmen, plannen, monitoren. In volle roosters en bij ziektepieken is dat extra ingewikkeld.
Het dilemma
Schoolleiders vertellen ons bijvoorbeeld: “We willen het advies opvolgen, maar het kán gewoon niet in onze school. ” Medewerkers voelen soms: “Ik wil graag opbouwen, maar niets lijkt te passen bij wat ik kan of mag.” En bedrijfsartsen kunnen dan denken: “Het advies wordt niet uitgevoerd, maar waarom niet?”
Iedereen handelt vanuit goede intenties. Alleen botst het advies met de praktijk. Een belangrijk inzicht zit vaak in dit uitgangspunt: niet het advies op zichzelf is leidend, maar het doel van het advies. Gaat het om rust? Ritme en structuur? Vermindering van verantwoordelijkheid? Of het voorkomen van overbelasting? Zodra dit doel helder is, kunnen school, medewerker, verzuimadviseur en bedrijfsarts samen zoeken naar passende vormen binnen de onderwijspraktijk.
Praktische, concrete voorbeelden van aangepast werk die wel werken
Bij Bloeij zien we dat er altijd méér mogelijk is dan scholen soms denken, mits zij aantoonbaar onderzoeken welke aangepaste werkzaamheden tijdelijk mogelijk zijn, binnen de grenzen van de organisatie én de belastbaarheid van de medewerker.
Van scholen mag worden verwacht dat zij:
- concrete pogingen doen om passend werk te organiseren,
- dit bespreken met de medewerker
- en hierover afstemmen met de bedrijfsarts en arbodienst.
“Het kan niet” is daarbij geen eindpunt, maar een conclusie die onderbouwd wordt met wat er wél is onderzocht en geprobeerd. Hieronder vind je voorbeelden die scholen regelmatig inzetten, die wij als arbodienst begeleiden. Deze invulling gebeurt altijd in afstemming met de bedrijfsarts en binnen de vastgestelde belastbaarheid. De taken zijn tijdelijk en bedoeld als opstap richting verdere opbouw.
- Organisatorische en voorbereidende taken. Rustig, zelfstandig, afgebakend:
- Lesmateriaal voorbereiden
- Correctiewerk/nakijkwerk (zonder tijdsdruk)
- Thema- of projectmateriaal verzamelen
- Klassenbibliotheek opschonen of actualiseren
- Inventaris van leer- of speelmaterialen bijwerken
- Nieuwe methodes ordenen of materialen lamineren/labelen
- Handleidingen of methodes analyseren ter ondersteuning van collega’s
Deze taken zijn tijdelijk en helpen bij het opbouwen van werkritme zonder directe lesverantwoordelijkheid.
2. Leerlinggerichte taken zonder groepsverantwoordelijkheid. Waardevol werk zonder voor de groep te staan:
- Individuele leerlingen observeren (taal, gedrag, werkhouding)
- Kleine taakjes met individuele leerlingen buiten de groep (mits passend)
- Signaleringen verzamelen voor IB of groepsleerkracht
- Ondersteunen van een individuele leerling bij rustige taken
- In sommige scholen: 1‑op‑1 leesmomenten begeleiden
Dit soort taken zijn tijdelijk van aard en helpen om de interactie met leerlingen weer op te bouwen.
3. Ondersteunende taken voor collega’s. Laagdrempelig, ontlastend en waardevol:
- Overzichten maken voor weekplanning of thema’s
- Materialen sorteren of klaarzetten
- Documenten voorbereiden voor overleg
- Voorwerk doen voor oudercommunicatie (bijvoorbeeld sjablonen)
Deze taken dragen bij aan herstel én verlichten de druk in het team.
4. Schoolbrede kwaliteits- of organisatietaken. Vaak blijven deze liggen, maar geschikt als tijdelijk aangepast werk:
- Schoolplan-onderdelen uitwerken
- Documentatiestructuur opschonen
- Toetsresultaten analyseren (mits passend)
- Voorbereiden van themadagen of vieringen
- Veiligheids- of protocoldocumenten nalopen
5. Praktische klassen- of schooltaken. Rustig, duidelijk en overzichtelijk:
- Opruimen en herinrichten van materialen
- Les- of speelhoeken structureren
- Voorraadbeheer
- Kleinschalige praktische taken die rust geven
Aangepaste werkzaamheden hoeven niet één taak te zijn. Vaak werkt een mix het beste. Samen met de medewerker wordt steeds gekeken wat past en wanneer uitbreiding mogelijk is.
Wat scholen vaak zichtbaar oplucht
In de praktijk helpt het om re-integratie anders te benaderen dan het ‘passend maken’ van de oorspronkelijke functie. Zodra duidelijk wordt waar het in de basis om draait, ontstaat er vaak meer rust en ruimte om het haalbaar te organiseren, binnen de geldende wet- en regelgeving:
- aangepaste werkzaamheden zijn herstelactiviteiten, geen vervangende functie
- het doel is herstel en werkritme, niet het vullen van een rooster
- een beperkt aantal uren per week kan al voldoende zijn als startpunt
Met Bloeij samen werken aan realistisch passend werk
Het onderwijs heeft unieke uitdagingen. Een leraar kan niet deels voor de klas staan, deels géén verantwoordelijkheid dragen en deels in stilte werken. Dat botst met de praktijk. En toch zien we elke dag dat er wél ruimte is. Door eerlijk te zijn over wat niet kan, maar juist te kijken naar wat wél kan door klein te beginnen, taken te clusteren en te focussen op herstelgerichte activiteiten die passen binnen de school.
Wij helpen scholen om dat realistisch vorm te geven. Met jarenlange ervaring in en kennis van de onderwijscontext, aandacht voor de medewerker en oog voor de haalbaarheid in het team. Zo zorgen we samen voor re-integratie die duurzaam, haalbaar en mensgericht is.
Meer informatie over re-integratie of interventies?
Meer weten over re-integratie en/of mobiliteit? Of over hoe wij interventies inzetten bij onze klanten, waarbij leidinggevenden (van scholen binnen dezelfde groep óf vanuit verschillende organisaties) aan de slag gaan met opdrachten waarbij best practices en andere ervaringen centraal staan? Neem contact met ons op. We helpen je graag verder!
Nog meer inspiratie opdoen?
Ontdek meer van onze inzichten. Hieronder alvast een kleine selectie:
- Whitepaper: Eigenrisicodrager WW voor onderwijs en overheid
- Hoe Stichting Akkoord!-PO werkt aan een gezonde werkomgeving voor haar medewerkers
- Wet verbetering poortwachter: stap voor stap uitgelegd
- Hoe het Nederlands Jeugdinstituut verzuim aanpakt en vitaliteit en amplitie omarmt!
- Het belang van het goede gesprek
- Hoe Vereniging voor Christelijk Basisonderwijs (VCOMOG) bouwt aan duurzame inzetbaarheid
- Hoe werk je op een amplitieve manier aan duurzame inzetbaarheid?
- Whitepaper: dé gids voor het kiezen van de juiste arbodienst voor jouw organisatie
